Việt Nam - Thái Lan: tuyến giữa định đoạt, và cái bẫy nằm ngoài sân cỏ

Tôi ngồi lại khán đài sau trận Việt Nam thắng Philippines, khi đèn sân đã tắt một nửa. Một cầu thủ áo đỏ vẫn cúi xuống buộc lại dây giày, dù trận đấu kết thúc từ hai mươi phút trước. Kiểu chi tiết ấy không bao giờ vào biên bản. Nhưng nếu bạn từng đứng đủ lâu ở hành lang sân vận động, bạn biết người ta chỉ cúi xuống như vậy khi trong đầu còn một pha bóng chưa gỡ được.

Người hùng của bạn không bất tử. Đó là món quà tàn nhẫn nhất của trò chơi này.

Đêm nay Việt Nam gặp Thái Lan. Và pha bóng chưa gỡ được kia, với đội tuyển, lớn hơn một trận bóng.

Người ta đã nói rất nhiều về trận này. Về chuỗi thắng Thái Lan trong những năm gần đây. Về việc Thái Lan mang quân đi đòi nợ. Về một suất vào chung kết đang chờ sau tiếng còi mãn cuộc.

Nhưng có một thứ ít được nhắc tới: trạng thái thật của đội tuyển. Trận gặp Philippines, Việt Nam thắng, nhưng thắng nhọc. Nhiều vị trí dưới sức. Bóng không được kiểm soát nhiều, để đối thủ đẩy lên và suýt gỡ hòa. Một huấn luyện viên nào cũng sẽ nói với học trò rằng quá khứ không chạy hộ bạn trong bốn mươi lăm phút đầu hiệp một.

Thái Lan đến với vũ khí được bổ sung, Chanathip Songkrasin và Supachok Sarachat. Theo cách giới chuyên môn mô tả, đây là những tiền vệ kỹ thuật và quái nhất của bóng đá Thái Lan hiện tại. Sự trở lại của họ không phải để đá cho vui. Đó là một cuộc tái cấu trúc có chủ đích quanh những điểm yếu đã được biết từ trước.

Câu hỏi thật của trận đấu không nằm ở phong độ. Nó nằm ở chỗ ai cầm được tuyến giữa. Kiểm soát tuyến giữa nghĩa là kiểm soát trận đấu.

Ở đây tôi muốn chậm lại một nhịp, vì có một cái bẫy phân tích rất dễ mắc.

Cái bẫy đó là: nhìn vào hàng thủ Thái Lan, thấy hai trung vệ lớn tuổi, Manuel Tom Bihr, 33 tuổi, và Nattapong Sayriya, 34 tuổi, chậm, kèm người không tốt, khoảng cách ngang giữa hai người thường xuyên hở, rồi kết luận ngay rằng Đình Bắc sẽ chạy vào đó mà ghi bàn. Nghe rất hợp lý. Nhưng nó bỏ qua một điều kiện được đặt trước: muốn xuyên vào hàng thủ Thái Lan, Việt Nam phải phá được tuyến giữa của họ trước.

Nói cách khác, điểm yếu của Bihr và Sayriya là điểm yếu có điều kiện. Nó chỉ mở ra nếu Việt Nam thắng cuộc chiến khu vực giữa sân. Còn nếu thua ở đó, cặp trung vệ lão tướng kia sẽ được che chắn bởi hai lớp tiền vệ kỹ thuật, và tốc độ của Đình Bắc trở thành một thứ vũ khí không có đạn.

Vậy ai thắng tuyến giữa? Việt Nam có Nguyễn Hoàng Đức.

Đây là mắt xích mà cả kế hoạch treo lên. Hoàng Đức được xem là tiền vệ hay nhất Đông Nam Á ở thời điểm này, và điều đó không ngẫu nhiên. Giá trị của anh không nằm ở những đường chuyền dài đẹp mắt, mà ở khả năng thoát pressing và chuyển đổi trạng thái. Khi Việt Nam bị ép, anh là người lấy bóng ra khỏi vùng nguy hiểm. Khi Việt Nam phản công, anh là người tung ra đường bóng mở màn. Không có Hoàng Đức, Việt Nam đá không có biến hóa, không kiểm soát được nhiều bóng, và để đối thủ đẩy lên — đó chính xác là hình ảnh của trận gặp Philippines.

Nhưng cái giá của việc dồn vào một người là gì? Là khi người đó dưới phong độ, cả hệ thống sụp. Và có một tín hiệu đáng lo: Hoàng Đức đang được kỳ vọng trở lại đúng phong độ tốt nhất. Hai chữ được kỳ vọng đặt cạnh một trận loại trực tiếp là hai chữ rất đắt.

Phía trên, câu chuyện cũng không dễ chịu hơn. Xuân Son, người từng là mũi nhọn không thể thay thế, đang ở đoạn dốc bên kia của sự nghiệp. Nhìn anh thi đấu, tôi thấy những dấu hiệu rất rõ: nặng hơn, chậm hơn, cảm giác bóng suy giảm, và một chấn thương đeo đẳng. Nhưng điều đáng nói là giá trị của Xuân Son chưa bao giờ chỉ nằm ở bàn thắng. Anh chiếm những điểm nóng, hút hậu vệ, phá vỡ cấu trúc phòng ngự đối phương. Đó là thứ đóng góp không hiện lên bảng tỉ số, nhưng có thật.

Vấn đề nằm ở chỗ: các phương án thay thế, Đình Bắc và Nguyễn Tài Lộc, chưa tái tạo được chức năng ấy. Đình Bắc có tốc độ, từng chứng minh khả năng vào sân từ ghế dự bị và tạo khác biệt. Nhưng tốc độ không thay được sức hút. Một người chạy nhanh không làm trung vệ đối phương phải quay đầu lại ba lần trong cùng một pha bóng.

Phía sau, mất Thành Chung, người được đánh giá là trung vệ hay nhất và thông minh nhất, không chỉ là mất một cái tên. Đó là mất người tổ chức của cả hàng thủ. Một đội bóng mất trung vệ trụ cột thường không sụp ngay. Họ sụp ở pha bóng thứ ba mươi, khi tuyến dưới không còn ai hô được nhịp.

Tất cả những mảnh ghép ấy tạo thành một sơ đồ có đường đi rất hẹp: thắng tuyến giữa, thoát pressing, chuyển đổi nhanh, khai thác khoảng trống sau lưng cặp trung vệ lớn tuổi. Chỉ cần mắt xích đầu tiên gãy, cả chuỗi đứt.

Nhưng đây là chỗ tôi muốn nghi ngờ chính mình.

Có một khả năng khác, bị bỏ qua vì nó không nằm trong sách chiến thuật: Thái Lan có thể không cần thắng bằng bóng đá. Họ chỉ cần Việt Nam mất bình tĩnh.

Hãy để ý: cảnh báo lớn nhất được đưa ra trước trận không phải về sơ đồ, mà về cái bẫy khiêu khích. Chanathip và Supachok không chỉ kỹ thuật, họ quái. Kiểu cầu thủ biết chọc vào đúng chỗ đau của một cầu thủ trẻ, hoặc một cầu thủ nhập tịch mới làm quen với sự cay nghiệt của bóng đá Đông Nam Á. Một cú huých sau lưng trọng tài không nhìn thấy. Một câu nói. Một pha ngã. Mục tiêu không phải là bóng, mà là thẻ vàng, thẻ đỏ, và một hàng tiền vệ Việt Nam chơi co lại vì sợ.

Trong căn phòng chỉ toàn đàn ông nói về đấu pháp, tôi nghe thấy tiếng vỡ của một giấc mơ nào đó. Nếu kịch bản ấy xảy ra, Đình Bắc có chạy nhanh đến đâu cũng vô nghĩa.

Và đây mới là điều bi kịch: rất có thể đội tuyển đã chuẩn bị rất kỹ cho một trận bóng đá, mà trận đấu lại được định đoạt bằng một thứ khác. Tôi có thể sai. Có thể Thái Lan đơn giản là chơi tốt hơn và thắng. Nhưng nếu tôi đúng dù chỉ một nửa, thứ Việt Nam cần tối nay không phải một cú sút đẹp, mà là một cái đầu lạnh tập thể.

Hoàng Đức sẽ là người nhắc các đồng đội trẻ điều đó. Anh là tiền vệ hay nhất, nhưng đêm nay anh còn một vai khác: người giữ nhịp cảm xúc cho cả đội. Một đội bóng có thể chết vì thiếu ý tưởng. Nhưng ở những trận derby Đông Nam Á, người ta thường chết vì mất bình tĩnh trước.

Nếu Việt Nam kiểm được tuyến giữa trong hai mươi phút đầu, Đình Bắc sẽ có đất chạy. Nếu không, trận đấu sẽ được định đoạt ở một chỗ khác trên sân, và ở một chỗ khác trong đầu các cầu thủ.